Giriş ve Normatif Mevzuat Çerçevesi
Ticari hayatta anlık mesajlaşma uygulamaları (özellikle WhatsApp) üzerinden yürütülen müzakerelerde gönderilen tek kelimelik kabul beyanlarının (Tamam, Ok, Onaylıyorum vb.) sözleşme kurup kurmadığı; Türk Borçlar Kanunu'nun sözleşmenin kuruluşu ve şekil serbestisine ilişkin kuralları, Türk Ticaret Kanunu'nun tacirin basiretli davranma yükümlülüğü ile teyit mekanizması ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ispat kuralları çerçevesinde değerlendirilmelidir.
İncelemeye esas normatif dayanaklar şunlardır:
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK): m. 1, 2, 4, 11, 12, 14
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK): m. 18, 21
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK): m. 199, 200, 202
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu: m. 5
A. Sözleşmenin Kurulması ve İrade Uyuşması (TBK m. 1, 2, 4)
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca; "Sözleşme, tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun olarak açıklamalarıyla kurulur. İrade açıklaması, açık veya örtülü olabilir."
Kanunun 2. maddesi ise sözleşmenin esaslı noktalarında uyuşmayı aramaktadır: "Taraflar sözleşmenin esaslı noktalarında uyuşmuşlarsa, ikinci derecedeki noktalar üzerinde durulmamış olsa bile, sözleşme kurulmuş sayılır. İkinci derecedeki noktalarda uyuşulamazsa hâkim, uyuşmazlığı işin özelliğine bakarak karara bağlar. Sözleşmelerin şekline ilişkin hükümler saklıdır."
WhatsApp gibi anlık iletişim kanalları üzerinden yapılan görüşmelerde öneri ve kabulün hazır olanlar arasında mı yoksa hazır olmayanlar arasında mı gerçekleştiği TBK m. 4 kapsamında tayin edilir: "Kabul için süre belirlenmeksizin hazır olan bir kişiye yapılan öneri hemen kabul edilmezse; öneren, önerisiyle bağlılıktan kurtulur. Telefon, bilgisayar gibi iletişim sağlayabilen araçlarla doğrudan iletişim sırasında yapılan öneri, hazır olanlar arasında yapılmış sayılır."
Bir WhatsApp mesajında Tamam ifadesinin sözleşmeyi kurabilmesi için öncelikle karşı tarafça yöneltilmiş ve sözleşmenin bütün esaslı unsurlarını (örneğin mal/hizmetin türü, miktarı, bedeli, ifa zamanı gibi objektif ve sübjektif esaslı unsurları) içeren bağlayıcı bir icap (öneri) bulunmalıdır. Eğer karşı tarafın teklifi tüm esaslı unsurları ihtiva ediyorsa ve gönderilen Tamam mesajı bu teklifi kayıtsız şartsız benimseme iradesini yansıtıyorsa, TBK m. 1 ve m. 2 anlamında karşılıklı ve birbirine uygun iradelerin birleşmesiyle sözleşme kurulmuş sayılır. Buna karşılık, henüz teklif aşamasına gelmemiş ön görüşmeler, taslak metinler veya belirsizlik içeren mesajlar üzerine yazılan Tamam ifadesi tek başına sözleşme kurmaya yeterli kabul edilmez.
B. Şekil Serbestisi ve Geçerlilik Şartları (TBK m. 12, 14 ve 5070 sayılı Kanun m. 5)
TBK m. 12 gereğince; "Sözleşmelerin geçerliliği, kanunda aksi öngörülmedikçe, hiçbir şekle bağlı değildir. Kanunda sözleşmeler için öngörülen şekil, kural olarak geçerlilik şeklidir. Öngörülen şekle uyulmaksızın kurulan sözleşmeler hüküm doğurmaz."
Yazılı şeklin arandığı hallerde ise TBK m. 14 hükmü devreye girer: "Yazılı şekilde yapılması öngörülen sözleşmelerde borç altına girenlerin imzalarının bulunması zorunludur. Kanunda aksi öngörülmedikçe, imzalı bir mektup, asılları borç altına girenlerce imzalanmış telgraf, teyit edilmiş olmaları kaydıyla faks veya buna benzer iletişim araçları ya da güvenli elektronik imza ile gönderilip saklanabilen metinler de yazılı şekil yerine geçer."
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu m. 5/1 uyarınca; "Güvenli elektronik imza, elle atılan imza ile aynı hukukî sonucu doğurur."
Ticari sözleşmelerin büyük bir kısmı (örneğin taşınır satışı, genel ticari hizmet alımı, eser sözleşmeleri) şekil serbestisine tabidir. Bu tür sözleşmelerde WhatsApp üzerinden verilen açık bir kabul beyanı geçerli bir akdi ilişki doğurur. Ancak kanunun veya tarafların kararlaştırdığı geçerlilik şekline (resmi şekil, yazılı şekil veya güvenli elektronik imza şartına) tabi sözleşmelerde (örneğin taşınmaz devri, kefalet sözleşmesi, şirket pay devirleri, belirli lisans ve devir sözleşmeleri), WhatsApp üzerinden atılan mesajlar geçerlilik şeklini karşılamayacağı için sözleşme kurulmuş olmaz.
C. Ticaret Hukuku Boyutu: Basiretli Tacir ve Teyit Mekanizması (TTK m. 18, 21)
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 18. maddesinin 2. fıkrası tacirin özen yükümlülüğünü düzenler: "Her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir."
İletişim araçlarıyla kurulan sözleşmelerde teyit mektubunun işlevi ise TTK m. 21/3'te şu şekilde belirlenmiştir: "Telefonla, telgrafla, herhangi bir iletişim veya bilişim aracıyla veya diğer bir teknik araçla ya da sözlü olarak kurulan sözleşmelerle yapılan açıklamaların içeriğini doğrulayan bir yazıyı alan kişi, bunu aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde itirazda bulunmamışsa, söz konusu teyit mektubunun yapılan sözleşmeye veya açıklamalara uygun olduğunu kabul etmiş sayılır."
Tacirler arasındaki iletişimde, basiretli iş adamı gibi davranma yükümlülüğü gereğince yazışmalarda kullanılan ifadelerin doğuracağı hukuki sonuçların öngörülmesi beklenir. WhatsApp gibi bilişim araçlarıyla yapılan müzakerelerin ardından mutabık kalınan hususların TTK m. 21/3 uyarınca faturayla veya teyit mektubuyla teyit edilmesi, uyuşmazlık riskini ortadan kaldıran güçlü bir mekanizmadır.
D. İspat Hukuku Bakımından WhatsApp Mesajları (HMK m. 199, 200, 202)
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 199. maddesi elektronik verileri belge olarak tanımlar: "(1) Uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metin, senet, çizim, plan, kroki, fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi veriler ile elektronik ortamdaki veriler ve bunlara benzer bilgi taşıyıcıları bu Kanuna göre belgedir."
HMK m. 200 uyarınca belirli bir parasal tutarı aşan hukuki işlemlerin senetle (kesin delille) ispatı zorunludur. Ancak senet bulunmayan hallerde HMK m. 202 uyarınca delil başlangıcı kuralı uygulanır: "(1) Senetle ispat zorunluluğu bulunan hâllerde delil başlangıcı bulunursa tanık dinlenebilir. (2) Delil başlangıcı, iddia konusu hukuki işlemin tamamen ispatına yeterli olmamakla birlikte, söz konusu hukuki işlemi muhtemel gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kimse veya temsilcisi tarafından verilmiş veya gönderilmiş belgedir."
WhatsApp mesajları HMK m. 199 kapsamında belge niteliğindedir. Senetle ispat sınırının üzerindeki uyuşmazlıklarda, karşı tarafça inkâr edilmeyen veya içeriği doğrulanabilen WhatsApp yazışmaları en azından HMK m. 202 anlamında delil başlangıcı teşkil eder. Bu durumda taraflar tanık, ticari defter kayıtları, faturalar, banka dekontları ve ifa olgusu gibi tamamlayıcı delillerle sözleşmenin kurulduğunu ispatlayabilirler.
2. Yargı Kararları ve İçtihat Değerlendirmesi
WhatsApp üzerinden tek başına Tamam yazılmasının doğrudan ve her durumda sözleşme kuracağına dair genel bir kural tesis edilmemiştir. Mahkemeler ve Daireler, konuyu irade beyanının açıklığı, sözleşmenin esaslı unsurlarının varlığı, temsil yetkisi ve delillerin bütünlüğü çerçevesinde ele almaktadır:
İrade Beyanı ve Esaslı Unsurlar Üzerinde Uyuşma:
- İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi (18.12.2024, E. 2023/487, K. 2024/866); "Tarafların birbirine uygun karşılıklı irade açıklamaları sözleşmenin temel kurucu unsurunu oluşturur." tespitinde bulunarak kabul beyanının "sözle, yazı ile veya kanaat verici bir davranışla yapılabilir" olduğunu vurgulamıştır.
- İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi (16.03.2023, E. 2022/227, K. 2023/270); "sözleşme, tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun olarak açıklamalarıyla kurulur (TBK 1/1). İrade açıklaması, açık veya örtülü olabilir (TBK 1/2). İcap ve kabul ile yani önerinin diğer tarafça kabul edilmesi ile birbirine uygun karşılıklı irade açıklaması gerçekleştiğinden sözleşme ilişkisi kurulmuş olur." genel ilkesini hatırlatarak alım satım sözleşmesinin "karşılıklı yazışmalar aracılığıyla"* kurulabileceğini belirtmiştir.
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi (19.06.2025, E. 2021/2008, K. 2025/868); "Ticari teamülde de sözleşmeler tarafların çeşitli kanalları kullanarak icap ve kabul iradelerini birbirine iletmeleri ile kurulmaktadır." tespitinde bulunmuş; e-posta yazışmasında yer alan "Aşağıdaki excel tablosunda belirttiğiniz 4 ürün okeydir" yanıtının ardından iradelerin esaslı unsurlarda örtüştüğünü değerlendirmiştir.
- Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi (25.04.2025, E. 2025/35, K. 2025/655); "Kural olarak eser sözleşmesi ilişkisinin kurulması herhangi bir şekil şartına tabi olmayıp, tarafların "icap" ve "kabul" iradelerinin birleşmesiyle sözleşme ilişkisi kurulur." ve "Öneriyi kabul beyanı elektronik posta veya onun hızına eş değer bir iletişim yolu ile telefon, faks veya teleks yolu ile de yapılabilir." tespitlerini yapmıştır.
- İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi (11.06.2024, E. 2023/240, K. 2024/266); e-posta üzerinden gönderilen "teklifi onaylıyoruz" beyanını inceleyerek "taraflar arasında navlun sözleşmesinin kurulduğu kabul edilmiştir." sonucuna varmıştır.
WhatsApp Mesajlarının İspat Gücü ve Tamamlayıcı Deliller:
- Yargıtay 19. Hukuk Dairesi (08.07.2020, E. 2019/153, K. 2020/1370); Bölge Adliye Mahkemesinin "davalı tarafça açıkça inkar edilmeyen whatsapp görüşme içeriklerinden" alım satım ilişkisinin varlığına ulaştığı değerlendirmesini içeren karara yönelik temyiz itirazlarını reddederek hükmü onamıştır.
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi (27.03.2024, E. 2021/636, K. 2024/435); ilk derece mahkemesinin delillerden hareketle "tarafların sözleşmeyi şifahen kabul ettiğine dair kanaatin oluştuğu" değerlendirmesini ve "Davacının sunduğu whatsapp yazışmaları, dava konusu faturalara ilişkin olup davalı taraf yetkilileri ödemenin yapılacağına dair mesajlar göndermiştir." tespitini yerinde bularak istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.
- İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi (07.07.2020, E. 2019/430, K. 2020/281); imzasız sözleşmeye rağmen "taraflar arasındaki ticari ilişkinin sözleşmeye imza atılmaksızın ancak sözleşmeye uygun olarak yürütüldüğü", "şifahen kabul ettiğine dair kanaatin oluştuğu" ve WhatsApp mesajları ile "fatura konusu işin yapıldığının davalı şirketin kabulünde olduğu" gerekçesiyle davayı kabul etmiştir.
- Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi (13.02.2025, E. 2022/963, K. 2025/151); "Öneri internet aracılığı ile yapılabileceği gibi elektronik posta ile de yapılabilir." ve "Kanun metninde yer alan gönderilmiş belge ifadesi ile taraflar arasındaki elektronik posta yazışmalarının da delil başlangıcı olarak kabul edileceği sonucu çıkmaktadır." tespitlerini yaparak "taraflar arasında sözleşmenin esaslı unsurlarına ilişkin hususların e-posta yazışmaları ile belirlenmiş olduğu ve bunun geçerli bir sözleşme ilişkisi olduğunun görüldüğü" gerekçesiyle davayı kabul etmiştir.
- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi (18.06.2026, E. 2023/1940, K. 2026/889); "Kural olarak, eser sözleşmesi, zorunlu şekil koşuluna bağlı değildir. Sözleşmenin kurulması için yazılı şekil şartı yok ise de davalı tarafından sözleşme ilişkisi inkâr edildiği takdirde yazılı delille ispata ilişkin kuralların gözetilmesi gerekir." diyerek delil başlangıcını "iddia konusu hukuki işlemin tamamen ispatına yeterli olmamakla birlikte, söz konusu hukuki işlemi muhtemel gösteren" belge olarak nitelemiş ve istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.
WhatsApp Yazışmalarının Yetersiz Kaldığı ve Teyit/Temsil Sorunları:
- İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi (12.10.2022, E. 2019/324, K. 2022/637); WhatsApp yazışmalarının üçüncü kişiyle yapılması ve teyit edilememesi nedeniyle, "Davacı yanca sunulan whatsapp yazışmalarından ... başlangıçta 8.000 adet cübbe dikimi için anlaşma yapıldığı ancak sonradan 5.000 adete çekildiği gibi bir sonuç çıkmaktaysa da, whatsapp yazışmaları dava dışı ... ile gerçekleşmiş olup, ...'in yazışma içeriğini kabulü noktasında dosyamıza yansıyan bilgi ve belge olmadığı gibi yazışmaların uygulama üzerinden gerçekleştirilmiş olması nedeniyle içeriğinin de teyit edilememesi karşısında yazışmalara itibar edilmemiştir." gerekçesine yer vermiştir.
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi (02.05.2024, E. 2021/95, K. 2024/536); TBK m. 14'e atıfla yazılı şekil kuralını (imzalı metin, teyitli faks, güvenli elektronik imza) aktarmış, "Davacı, taraflar arasındaki sözleşme ilişkisini ispat etmesi gerekir." diyerek WhatsApp üzerinden gönderildiği iddia edilen ancak aslı sunulamayan sözleşme ilişkisinin ispatlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.
- Danıştay 13. Dairesi (28.05.2024, E. 2019/141, K. 2024/2408); yatırım hizmetleri kapsamındaki WhatsApp yazışmalarının Tebliğ uyarınca "saklanması zorunlu belgelerden olduğu" gerekçesiyle verilen kararı onamıştır. Kararın karşı oy yazısında ise "sözleşmelerde açık bir kural olmadığı sürece, WhatsApp mesajlaşma programı aracılığıyla verilen müşteri emirleri, sözleşme ilişkisi dışında verilen emir niteliğindedir" görüşü savunulmuştur.
4. Sonuç
İcap ve Kabulün Kapsamı: WhatsApp üzerinden gönderilen Tamam ifadesinin sözleşme doğurabilmesi için, önceki mesajlarda ürün/hizmet tanımı, adedi, birim fiyatı, ödeme vadesi ve teslim koşulları gibi sözleşmenin esaslı noktalarının eksiksiz yer alması gerekir. Genel nitelikteki fiyat sormalar veya taslak iletimlerine verilen cevaplar bağlayıcı icap-kabul sayılmayabilir.
Temsil Yetkisi: WhatsApp mesajını gönderen kişinin tacir veya tüzel kişi adına işlem yapmaya yetkili olup olmadığı (ticari temsilci, ticari vekil veya şirket yetkilisi) denetlenmelidir. Yetkisiz çalışanlarca atılan mesajlar kural olarak şirketi bağlamaz; ancak icazet veya görünüşte yetki durumları saklıdır.
Şekil Şartına Tabi İşlemler: Kanunen yazılı geçerlilik şekline veya resmi şekle tabi tutulmuş sözleşmeler (kefalet, gayrimenkul satış vaadi vb.), WhatsApp üzerinden ne kadar net yazışma yapılırsa yapılsın TBK m. 12/2 gereğince geçersizdir.
Delil Güvenliği ve Teyit: WhatsApp üzerinden mutabakata varılan ticari işlemlerde, ileride doğabilecek inkâr ve uyuşmazlık risklerini önlemek adına TTK m. 21/3 uyarınca derhal e-posta, teyit mektubu veya fatura düzenlenerek karşı tarafa iletilmesi ve 8 günlük itiraz süresinin işletilmesi tavsiye edilir.
