Giriş ve Yasal Çerçeve
Konkordato sürecinde alacaklıların hakları, alacak bildirim usulleri, takip yasakları, oy kullanma, çekişmeli alacakların tespiti ve konkordatonun tasdiki ile sonuçları 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (özellikle 7101 sayılı Kanun ile değişik) 285 ila 309. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Borçlu şirketin konkordato talebinde bulunması veya iflas talebinde bulunabilecek her alacaklının gerekçeli bir dilekçe ile borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını istemesi üzerine (İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, E.2024/658, K.2025/61) mahkemece geçici mühlet kararı verilerek süreç başlatılır.
Konkordato ilan eden bir şirketten alacağı bulunan alacaklıların hak kaybına uğramamak adına süreç boyunca belirli yasal süreleri ve usul kurallarını takip etmesi gerekmektedir.
2. Konkordato Sürecinde Alacaklıların Hakları ve İzlemesi Gereken Aşamalar
A. Geçici ve Kesin Mühlet Kararına İtiraz Hakkı
2004 sayılı Kanun'un 288. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, geçici mühlet kararı Ticaret Sicili Gazetesi'nde ve Basın-İlan Kurumu'nun resmî ilân portalında ilan olunur: "İlanda ayrıca alacaklıların, ilândan itibaren yedi günlük kesin süre içinde dilekçeyle itiraz ederek konkordato mühleti verilmesini gerektiren bir hâl bulunmadığını delilleriyle birlikte ileri sürebilecekleri ve bu çerçevede mahkemeden konkordato talebinin reddini isteyebilecekleri belirtilir."
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (E.2023/150, K.2023/119) ve İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi (E.2024/658, K.2025/61) kararlarında da belirtildiği üzere alacaklılar, ilan tarihinden itibaren 7 günlük kesin süre içerisinde borçluya kesin mühlet verilmesini gerektiren bir durum bulunmadığını delilleriyle ileri sürerek konkordato talebinin reddini isteyebilirler.
B. Mühletin Takip ve Alacaklar Bakımından Sonuçları (Takip Yasağı ve İstisnalar)
2004 sayılı Kanun'un 294. maddesinin birinci fıkrasına göre: "Mühlet içinde borçlu aleyhine 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre yapılan takipler de dahil olmak üzere hiçbir takip yapılamaz ve evvelce başlamış takipler durur, ihtiyatî tedbir ve ihtiyatî haciz kararları uygulanmaz, bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez."
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi (E.2021/314, K.2021/619), İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi (E.2021/410, K.2024/483) ve İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi (E.2023/360, K.2024/797) kararlarında mühlet içinde borçlu aleyhine takip yapılamayacağı ve önceden başlamış takiplerin duracağı vurgulanmıştır. İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi (E.2023/555, K.2025/865) ise mühlet içinde icra takibi yapılamasa dahi borçlu aleyhine eda davası açılmasını engelleyen bir yasa hükmünün bulunmadığına dikkat çekmiştir.
Takip Yasağının İstisnaları:
İmtiyazlı Alacaklar: İİK m. 206'nın birinci sırasında yazılı imtiyazlı alacaklar (işçi alacakları, nafaka vb.) için haciz yoluyla takip yapılabilir (İİK m. 294/2).
Rehinli Alacaklar: Mühlet sırasında rehinle temin edilmiş alacaklar için rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılabilir veya başlamış takiplere devam edilebilir; ancak muhafaza tedbiri alınamaz ve satış gerçekleştirilemez (İİK m. 295/1).
Komiser İzniyle Yapılan Borçlanmalar: İİK m. 308/c, f. 4 uyarınca, geçici mühlet kararından sonra komiserin izniyle akdedilmiş borçlar konkordato şartlarına tabi değildir, temerrüt hâlinde mühlet sırasında dahi icra takibine konu edilebilir (Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi, E.2022/1588, K.2024/1277; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, E.2021/314, K.2021/619, Karşı Oy Gerekçesi; Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi, E.2022/828, K.2024/256).
Kamu Alacakları: 6183 sayılı Kanun kapsamındaki kamu alacakları (örneğin SGK alacakları) konkordatodan etkilenmez (İİK m. 308/c, f. 3; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, E.2024/730, K.2024/829; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi, E.2021/182, K.2021/843).
Faiz Durumu: Tasdik edilen konkordato projesinde aksi kararlaştırılmadıkça, kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle temin edilmemiş her türlü alacağa faiz işlemesi durur (İİK m. 294/3; Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesi, E.2022/373, K.2022/600).
C. Alacakların Bildirilmesi (Alacak Kaydı Başvurusu)
2004 sayılı Kanun'un 299. maddesine göre: "Alacaklılar, komiser tarafından 288 inci madde uyarınca yapılacak ilânla, ilân tarihinden itibaren onbeş gün içinde alacaklarını bildirmeye davet olunur. Ayrıca, ilânın birer sureti adresi belli olan alacaklılara posta ile gönderilir. İlânda, alacaklarını bildirmeyen alacaklıların bilançoda kayıtlı olmadıkça konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilmeyecekleri ihtarı da yazılır."
Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi (E.2018/1435, K.2021/350), Trabzon Asliye Ticaret Mahkemesi (E.2019/169, K.2021/49) ve İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi (E.2024/444, K.2025/578) kararlarında açıklandığı üzere alacaklıların komiser ilanından itibaren 15 gün içinde alacaklarını ve dayanak belgelerini bildirmeleri gerekir. Borçlunun bilançosunda kayıtlı olmayan ve süresinde bildirimde bulunmayan alacaklılar proje müzakerelerine katılamazlar.
D. Alacaklılar Toplantısı ve Oylamaya Katılım
2004 sayılı Kanun'un 302. maddesinin üçüncü fıkrasına göre konkordato projesinin kabulü için; Kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacakların yarısını veya kaydedilmiş olan alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan bir çoğunluk tarafından imza edilmiş olması şarttır.
Alacaklılar toplantısına bizzat katılamayan alacaklılar, toplantının bitimini takip eden 7 gün içinde projeye iltihak edebilirler (İİK m. 302/7). Çekişmeli alacakların oylamada hesaba katılıp katılmayacağına ve ne oranda katılacağına mahkeme karar verir (İİK m. 302/6; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, E.2023/1169, K.2023/1522).
E. Tasdik Duruşması, İtiraz ve Kanun Yolları
2004 sayılı Kanun'un 304. maddesinin birinci fıkrasına göre; "İtiraz edenlerin, itiraz sebeplerini duruşma gününden en az üç gün önce yazılı olarak bildirmek kaydıyla duruşmada hazır bulunabilecekleri de ilâna yazılır."
Hukuk Genel Kurulu (E.2023/150, K.2023/119) ve İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi (E.2023/1169, K.2023/1522) kararlarında belirtildiği üzere tasdik duruşmasında dinlenmek ve kanun yoluna başvurabilmek için itiraz sebeplerinin duruşma gününden en az 3 gün önce yazılı bildirilmesi ve tasdik duruşmasına iştirak edilmesi gerekir.
F. Çekişmeli Alacaklar Hakkında Dava Açma Süresi
2004 sayılı Kanun'un 308/b maddesi uyarınca: "Alacakları itiraza uğramış olan alacaklılar, tasdik kararının ilânı tarihinden itibaren bir ay içinde dava açabilirler."
"Tasdik kararını veren mahkeme, konkordato projesi uyarınca çekişmeli alacaklara isabet eden payın, kararın kesinleşmesine kadar borçlu tarafından, mahkemece belirlenen bir bankaya yatırılmasına karar verebilir. Süresi içinde dava açmamış olan alacaklılar, bu paydan ödeme yapılmasını talep edemezler; bu durumda yatırılan pay borçluya iade edilir."
G. Müteselsil Borçlulara ve Kefillere Karşı Haklar
2004 sayılı Kanun'un 303. maddesine göre: Konkordatoya muvafakat etmeyen alacaklı, borçtan birlikte sorumlu olanlara karşı bütün haklarını muhafaza eder.
Konkordatoya muvafakat eden alacaklı, haklarını borçtan birlikte sorumlu olan kişilere ödeme mukabilinde devir teklif etmek ve onlara alacaklılar toplantısının gün ve yerini en az 10 gün önce haber vermek şartıyla kefillere başvurabilir.
Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi (E.2025/1466, K.2026/604) kararında, mühletin kefillere sirayet etmediğini, alacaklının mühlet sürecinde kefile takip başlatabileceğini ancak bunun için alacağın geçici mühlet kararından önce muaccel olması (hesabın kat edilmiş olması) gerektiğini vurgulamıştır.
H. Konkordatonun İhlali, Kısmen ve Tamamen Fesih
Kısmen Fesih: 2004 sayılı Kanun'un 308/f maddesi uyarınca kendisine karşı proje uyarınca ödeme yapılmayan her alacaklı, kazandığı yeni hakları muhafaza ederek tasdik kararını veren mahkemeden kendisi hakkında konkordatonun feshini isteyebilir (Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, E.2024/64, K.2024/77).
Tamamen Fesih: Konkordatonun kötü niyetle sakatlanması hâlinde her alacaklı konkordatonun tamamen feshini talep edebilir (İİK m. 308/g).
Ayrıcalıklı Vaatlerin Geçersizliği: Borçlu tarafından alacaklılardan birine projede öngörülenden fazla yapılan vaatler hükümsüzdür (İİK m. 308/e).
I. Konkordatonun Reddi ve İflas Hâlinde İzlenecek Yol
Konkordato talebinin reddedilmesi ve borçlunun iflasına karar verilmesi durumunda (İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, E.2024/869, K.2025/25; İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, E.2024/658, K.2025/61; İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, E.2025/372, K.2025/626), alacaklıların iflas masasına alacak kaydı yaptırması gerekir. İflas sıra cetvelinde alacağı reddedilen alacaklı, ret kararının tebliğinden itibaren 15 günlük hak düşürücü süre içinde kayıt-kabul davası açmalıdır (Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, E.2023/406, K.2024/820; İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, E.2023/360, K.2024/797; Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi, E.2024/1906, K.2024/1864).
